T. C. Kirikkale üNİversitesi


sayfa1/32
ed.ogren-sen.com > Doğru > Evraklar
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32


T.C.

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI

Hazırlayan

Mehmet İSTANBULLU

YÜCE DİVAN YARGILAMASI

Yüksek Lisans Tezi

Tez Yöneticisi

Yrd. Doç. Dr. Ali İhsan ERDAĞ

KIRIKKALE – 2009

ÖZET

Yüce Divan Yargılaması” tez konusu seçilmekle, konuyla ilgili son zamanlardaki tartışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır. Tez, üç ana bölüm ile giriş ve sonuç kısmından oluşmuştur. Birinci Bölümde, kavram olarak yargı ve Yüce Divan ile bu konudaki tarihsel gelişmeler incelenmiş; İkinci Bölümde, Yüce Divanın karşılaştırmalı hukuktaki durumu karşılaştırılmış; Üçüncü Bölümde ise 1982 Anayasası’na göre uygulaması ve eleştiri ile öneriler üzerinde durulmuştur.

Yüce Divan uygulaması kapsamında, yargılanma kapsamına giren kişiler açısından suç iddiasının ortaya atılmasından hükmün infazına kadar ki soruşturma, kovuşturma ve infaz aşamaları ayrı başlıklar altında incelenmiş, eleştiri ve önerilere ayrıntılı olarak yer verilmiştir.

Tartışmaların odağının daha çok, Yüce Divan görevini yerine getirecek kurum, Yüce Divanın yapısı, üyeliğe seçme yöntemi, asıl-yedek üye ayırımı, üyelik süresi, üyelerin niteliği, itham makamı ve tek dereceli yargılama olduğu görülmüştür. Bu çerçevede çoğunluğun görüşüne de uygun olarak, Yüce Divan görevinin Yargıtay tarafından yerine getirilmesi, görevin Anayasa Mahkemesi tarafından yürütülmesi durumunda ilgili kurumların doğrudan üye seçmesi, yedek üyelerin yargılama sürecine daha aktif katılması, üyelik süresinin yaş ve süre açısından sınırlandırılması, Yüce Divan görevi yapacak mahkeme üyelerinin ceza hukuku alanında uzman olmaları, kovuşturma aşamasında sav makamını temsil eden Cumhuriyet Başsavcısının soruşturma aşamasında da aktif rol oynaması, tek yerine iki dereceli yargılama sistemine geçilmesi önerilmiştir.

Anahtar sözcükler: Yüce Divan, Anayasa Mahkemesi, itham mercii, uzmanlık, tek dereceli yargılama.

ABSTRACT

Through the choosing of the theme “Supreme Court Proceedings” as thesis, it has been intended to contribute to the discussions on this subject. The Thesis is composed of three principal parts with an introduction and the conclusion. The notions of proceeding and Supreme Court and the related historical developments have been examined in the first part; the set up of Supreme Court in the comparative law has been evaluated in the second part; and its practice according the 1982 Constitution, the related critics and the suggestions have been asserted in the third part.

Within the context of the Supreme Court practice, under specific titles, the implications of pre-trial proceedings, the prosecution and the enforcement phases have been studied for persons falling within the scope of the proceedings; the critics and suggestions have been discussed in details.

It has become evident that the focal points of the discussions are consisting of the themes, which institution should carry out the function of Supreme Court, the structure of the Supreme Court, the election methods to the membership, the differences between ordinary and deputy members, the term of the membership, the qualifications of the members, the impeaching authority and the conducting of the proceedings in one instance. In this context it has been recommended in accordance with the opinion of the majority as well, that the Supreme Court task should be performed by the Court of Cassation; if the task should be performed by the Constitutional Court, that the related institutions should elect the members directly; the deputy members should take part at the proceedings more actively; the membership term should be limited with regard to the age and timeframe; the members of the court conducting the Supreme Court task should be experts within the field of criminal law; the Chief Public Prosecutor should take more active role during the pre-trial phase and the one instance proceeding should be transformed to a two instance proceeding system.

Keywords: Supreme Court, Court of Constitution, impeaching authority, expertise, one instance proceeding.

KİŞİSEL KABUL/AÇIKLAMA

Yüksek Lisans tezi olarak hazırladığım “Yüce Divan Yargılaması” adlı çalışmamı, ilmi ahlak ve geleneklere aykırı düşecek bir yardıma başvurmaksızın yazdığımı ve faydalandığım eserlerin bibliyografyada gösterdiklerimden ibaret olduğunu, bunlara atıf yaparak yararlanmış olduğumu belirtir ve bunu şeref ve haysiyetimle doğrularım.


Mehmet İSTANBULLU

30/12/2009

ÖNSÖZ

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamanın son dönemlerde yoğun olarak tartışılması, tez konusunun belirlenmesinde önemli rol oynamıştır. Konu Yüce Divan olunca, kaynak temininde doğal olarak öncelikle Anayasa Mahkemesinden yararlanılmıştır. Asıl-yedek üye ayırımı dışında, üyelerin Mahkemenin yapısından hoşnut oldukları, önemli bir yakınmalarının bulunmadığı hissi edinilmiştir. TBMM Kütüphanesi, Yargıtay ve diğer kurumlar ile üniversilerin kaynakları çalışmamda önemli yer tutmuştur. Meslektaşlarımın ve hocalarımın özellikle kaynak temini ile yöntem konusunda büyük katkıları olmuştur.

Yararlandığım kaynaklar çalışmaya esin kaynağı oluşturmakla birlikte, özellikle ayrı ana başlıklar altında eleştiri ve öneriler gibi konular değerlendirilmiş, lehte ve aleyhte olan yorum ve eleştirilere yer verilmiştir.

Yüksek lisans eğitimi alma konusunda beni cesaretlendiren, çalışma sırasında ve öncesinde bilgisiyle büyük ölçüde beni yönlendiren, özellikle kaynak temini ve yöntem konusunda yardımlarını esirgemeyen başta danışman hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Ali İhsan Erdağ’a, kaynak sağlama ile yol gösterme hususunda, saat sınırlaması olmaksızın her zaman yanımda hissettiğim, meslektaşım, Sayın Doç. Dr. Çetin Arslan’a, değerli zamanını bana ayıran Sayın Prof. Dr. Zehra Odyakmaz’a, konuya ilişkin olarak katkı sağlayan hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Adnan Küçük’e, yoğun iş temposu içerisinde, tez çalışması süresince nazımı çeken, her konuda hoşgörü ve desteğini hissettiğim sevgili eşim Nesrin ile canlarım çocuklarım Yusuf Umut ve Erdem’e teşekkür ederim.
Mehmet İSTANBULLU

Aralık 2009


İÇİNDEKİLER

ÖZET ……………………………………………………………………………….... II

ABSTRACT …………………………………………………………………………. III

KİŞİSEL KABUL/AÇIKLAMA …………………………………………………… IV

ÖNSÖZ ………………………………………………………………………………. V

İÇİNDEKİLER ……………………………………….…………….………………. VI

KISALTMALAR …………………………………………………….……………. XIV

GİRİŞ ………………………………………………………………………………… 1
BİRİNCİ BÖLÜM

YÜCE DİVAN VE TARİHSEL GELİŞİMİ

I. Kavram Olarak Yargı ve Yüce Divan ………………………………………….... 6

A. Yargı ………………………………………………………………………....... 6

a. Genel Olarak ………………………………………………………………. 7

b. Yüksek Mahkemeler ……………………………………………………… 8

aa. Anayasa Mahkemesi ……………………………………………….... 9

bb. Yargıtay ………………………………………………………………. 11

cc. Danıştay ……………………………………………………………… 11

dd. Askeri Yargıtay ……………………………………………………… 12

ee. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ………………………………....... 13

ff. Uyuşmazlık Mahkemesi …………………………………………….. 14

c. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ………………………………….... 16

d. Sayıştay ……………………………………………………………………. 16

B. Yüce Divan ……………………………………………………………………. 17

II. Tarihsel Gelişim …………………………………………………………………. 18

A. Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Yüce Divan ………………………. 20

a. Genel Olarak ……………………………………………………………… 20

b. 1876 Anayasası’nda Yüce Divan ………………………………………… 21

aa. Yapısı ……………………………………………………………....... 22

bb. Görevi ……………………………………………………………....... 22

cc. Yargılama Yöntemi ………………………………………………..... 23

B. 1921 Anayasası’nda Yüce Divan …………………………………………….. 24

C. 1924 Anayasası’nda Yüce Divan …………………………………………… 25

a. Yapısı ……………………………………………………………………… 26

b. Görevi …………………………………………………………………….. 26

c. Yargılama Yöntemi ………………………………………………………. 28

D. 27 Mayıs 1960 Döneminde Yüce Divan …………………………………..... 29

a. Yapısı ……………………………………………………………………… 29

aa. Yüksek Soruşturma Kurulu ……………………………………...... 29

bb. Yüksek Adalet Divanı ……………………………………………… 30

cc. Milli Birlik Komitesi ……………………………………………..... 30

b. Görevi …………………………………………………………………….. 30

c. Yargılama Yöntemi ……………………………………………………… 31

E. 1961 Anayasası’nda Yüce Divan …………………………………………... 31

a. Yapısı …………………………………………………………………….. 33

b. Görevi …………………………………………………………………….. 34

c. Yargılama Yöntemi ……………………………………………………… 35

d. Özel Haller ……………………………………………………………...... 38

F. 12 Eylül 1980 Döneminde Yüce Divan …………………………………....... 38

G. 1982 Anayasası’nda ve Günümüzde Yüce Divan ………………………… 40
İKİNCİ BÖLÜM

KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA YÜCE DİVAN UYGULAMASI

I. Genel Olarak …………………………………………………………………….. 42

II. Yasama Organı Sistemi ……………………………………………………….... 43

A. İngiltere ……………………………………………………………………... 44

B. ABD …………………………………………………………………………. 44

C. İrlanda …………………………………………………………………… 46

D. Brezilya ……………………………………………………………………… 46

E. Kazakistan …………………………………………………………………... 47

III. Temyiz Mahkemesi Sistemi ……………………………………………………. 47

A. İsviçre ………………………………………………………………………… 47

B. Belçika ……………………………………………………………………….. 47

C. Romanya ……………………………………………………………………... 48

D. Portekiz ………………………………………………………………………. 49

E. İspanya ……………………………………………………………………….. 50

IV. Özel Yüce Divan Mahkemesi Sistemi ………………………………………...... 51

A. Fransa ………………………………………………………………………... 51

B. Polonya ……………………………………………………………………….. 52

C. Danimarka …………………………………………………………………… 53

D. Finlandiya …………………………………………………………………..... 53

E. Yunanistan …………………………………………………………………… 54

F. Mısır ………………………………………………………………………….. 54

V. Anayasa Mahkemesi Sistemi …………………………………………………….. 54

A. Avusturya …………………………………………………………………….. 55

B. İtalya ………………………………………………………………………….. 57

C. Macaristan …………………………………………………………………… 58

D. Almanya ……………………………………………………………………… 59

E. Kore …………………………………………………………………………... 61

F. Kırgızistan …………………………………………………………….……… 63

G. Bulgaristan ……………………………………………………….……….….. 64

H. Slovenya ……………………………………………………………………… 65

I. Hırvatistan …………………………………………………………………… 66

K. Çek Cumhuriyeti ……………………………………………………………. 67

L. KKTC ………………………………………………………………………… 68

M. Azerbaycan …………………………………………………………………. .. 69
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

1982 ANAYASASI DÖNEMİNDE YÜCE DİVAN YARGILAMASI

I. 1982 Anayasası Döneminde Yüce Divan …………………………………………. 70

A. Anayasa Yargısı ………………………………………………………………. 70

B. Anayasa Mahkemesi ………………………………………………………... .. 71

C. Yüce Divan ……………………………………………………………………. 75

a. Yüce Divanın Yapısı ………………………………………………………. 75

aa. Genel Olarak ………………………………………………………… 75

bb. Üyelerin Seçilmesi ……………………………………………………. 76

cc. Üyelerin Nitelikleri …………………………………………………... 80

b. Yüce Divanın Görev ve Yetkileri ………………………………………… 81

aa. Kişiler Bakımından Yetki …………………………………………. 81

aaa. Cumhurbaşkanı ………………………………………………… 82

aaaa. Genel Olarak ……………………………………………... 82

bbbb. Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ……………..... 83

aaaaa. Genel Olarak ………………………………………... 83

bbbbb. Vatana İhanet ……………………………………..... 85

bbb. Başbakan ve Bakanlar ………………………………………… 87

aaaa. Genel Olarak …………………………………………….. 87

bbbb. Cezai Sorumluluk ………………………………………... 88

aaaaa. TBMM’den Seçilenler ……………………………… 90

bbbbb. TBMM Dışından Atananlar ……………………...... 91

ccc. Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Üyeleri …………………...... 91

ddd. Yargıtay Başkanı ve Üyeleri, Cumhuriyet Başsavcısı, Başsavcıvekili ………………………………………………..... 91

eee. Danıştay Başkanı ve Üyeleri, Başsavcısı …………………….. 92

fff. Askeri Yargıtay Başkanı ve Üyeleri, Başsavcısı …………….. 92

ggg. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı ve Üyeleri, Başsavcısı ……………………………………………………… 93

hhh. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Başkanı ve Üyeleri ..... 93

aaaa. Başkan ……………………………………………………. 94

bbbb. Müsteşar …………………………………………………. 94

cccc. Yargıtay ve Danıştay Kökenli Üyeler ………………….. 94

ııı. Sayıştay Başkanı ve Üyeleri ………………………………….. 94

kkk. Özel Haller …………………………………………………….. 95

aaaa. Suça Katılma …………………………………………….. 95

bbbb. TBMM Başkanı ve Başkanlık Divanı Üyeleri …………. 95

bb. Madde (Suçlar) Bakımından Yetki ………………………………... 95

cc. Yer Bakımından Yetki ……………………………………………... 96

II. Yüce Divan Yargılaması ……………………………………………………….. . 97

A. Soruşturma Aşaması ………………………………………………………… 97

a. Cumhurbaşkanının Soruşturulması ………………………………….... 97

aa. Vatan Hainliği ile Suçlandırma ……………………………………. 97

bb. Suçlandırmanın Sonuçları …………………………………………. 98

b. Başbakan ve Bakanların Soruşturulması ………………………………. 99

aa. Meclis Soruşturması ……………………………………………….. 100

aaa. Soruşturma İstemi …………………………………………… 100

bbb. Soruşturma Konusu …………………………………………. 102

ccc. Soruşturma Aşamaları ………………………………………. 104

aaaa. Soruşturma Önergesinin TBMM’de Görüşülmesi …... 104

bbbb. Komisyon Kurulması ………………………………….. 105

cccc. Komisyon Çalışma Yöntemi …………………………... 106

dddd. Komisyonun Görev ve Yetkileri ……………………… 107

eeee. Komisyon Raporu ……………………………………… 108

bb. TBMM Görüşmeleri ………………………………………………. 109

aaa. Yüce Divana Sevk Etmeme Kararı ve Sonuçları ………….. 110

bbb. Yüce Divana Sevk Kararı ve Sonuçları …………………… .. 110

aaaa. Genel Olarak ………………………………………….... 110

bbbb. Görev ve Yasama Dokunulmazlığına Etkisi ………….. 114

c. Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Üyelerinin Soruşturulması ……….. 115

d. Yargıtay Başkanı ve Üyeleri, Cumhuriyet Başsavcısı, Başsavcıvekilinin Soruşturulması …………………………………….. 115

e. Danıştay Başkanı ve Üyeleri, Başsavcısının Soruşturulması ………... 116

f. Askeri Yargıtay Başkanı ve Üyeleri, Başsavcısının Soruşturulması ... 116

g. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı ve Üyeleri, Başsavcısının Soruşturulması …………………………………………………………. 117
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconT. C. Atatürk üNİversitesi fen faküLtesi

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconYaşar Üniversitesi Meslek Yüksekokulu

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconİstanbul üNİversitesi sosyal biLİmler enstiTÜSÜ

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconAnkara Universitesi Siyasal Bilgiler Fakultesi onunden

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconİstanbul üNİversitesi edebiyat faküLtesi ÇEVİRİBİLİm böLÜMÜ

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconİstanbul üNİversitesi akademik yükseltilme ve atama yönergesi

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconMustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconMustafa kemal üNİversitesi sosyal biLİmler enstiTÜSÜ dergiSİ

T. C. Kirikkale üNİversitesi iconAnkara üNİversitesi Dİl ve tarih-coğrafya faküLtesi dergiSİ


Edebiyat




© 2000-2018
kişileri
ed.ogren-sen.com